مدير عامل شركت آب منطقه‌اي استان بوشهر و معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري اعلام كردند كه سد كل غرون (‪(Kalle Ghorun‬ مربوط به دوره هخامنشيان دراين استان در صورت رسيدگي نشدن، رو به نابودي مي رود.
مدير عامل شركت آب منطقه‌اي استان بوشهر گفت:اين سد روي رودخانه شاهپور در شمال شرقي شهرستان دشتستان واقع شده است.
مهندس جعفر زيراهي اظهارداشت:ملاط اين سدكه‌ازقير و آجر است و آب رودخانه شاهپور را به اراضي كشاورزي دشت سيامنصور و كان سرخ منتقل مي‌كرده است.
وي گفت:باتوجه به اهميت تاريخي سد كل غرون اگر باقيمانده اين سد محافظت نشود در صورت تكرار سيل مهيب، اين اثر تاريخي ازبين خواهد رفت.
مدير عامل شركت آب منطقه‌اي استان بوشهر گفت:سرچشمه رودخانه شاهپور در استان فارس است و بدليل بالابودن سرريزآب اين رودخانه هم‌اينك سد رييسعلي دلواري روي اين رودخانه در دست ساخت است.
وي گفت:بدنه سد رييسعلي دلواري ‪ ۹۸‬درصد پيشرفت فيزيكي دارد و قرار است تا پايان امسال به بهره برداري برسد.
زيراهي افزود:شركت آب منطقه‌اي استان بوشهر نگراني خود در خصوص از بين رفتن بقاياي سد كل غرون به مسوولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اين استان اعلام كرده است.
وي گفت : مسوولان يادشده عدم اقدام عملي براي حفاظت از بقاياي اين سد را نبود اعتبار لازم عنوان كرده‌اند.
معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري استان بوشهر گفت: اين سد از حدود اوايل دهه ‪ ۱۳۶۰‬هجري شمسي شناسايي شده است و بدليل بي‌توجهي متاسفانه بخش اعظم آن در آذرماه ‪ ۱۳۸۴‬فرو ريخت.
سيد عبد العزيزبلادي در گفت وگو با ايرنا افزود:ابعاد آجري كه بعنوان ملاط اين سد بكار رفته است ‪ ۳۳/۱۰‬سانتيمتر يعني همان ابعاد آجرهاي معبد مشهور چغاززنبيل مربوط به دوره عيلامي در شوش است كه به ثبت جهاني نيز رسيده است.
وي اظهارداشت:درهخامنشي بودن سد كل غرون هيچ شكي نيست اما باتوجه به قرائن اين احتمال قوي وجود دارد كه حتي عيلامي باشد.
بلادي يادآورشد:يك كتيبه به ابعاد ‪ ۱۲‬متر مربع در نزديكي اين سد وجود دارد كه در ديواره كوه واقع شده‌است اما نوشته‌هاي آن بطور كامل ريخته شده است.
وي گفت: سد كل غرون آب را بعد از مهار از دوكانال سرپوشيده از زير رشته كوه زاگرس به دشت‌هاي پايين دست منتقل مي‌كرده است.
اين مقام مسوول گفت:علاوه‌براين سد، تعداد زيادي آب بند كوچك و ديگر آثار تاريخي نيز در اطراف اين سد و همجوار با روستاي كان سرخ كشف شده است.
معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري استان بوشهر افزود:هرچند از وجود سد مشهور سبا در يمن ياد مي‌شود امااهالي بومي براساس اظهارات اجداد خود اين مناطق را مربوط به شهر سبا مي‌شناسند و اين احتمال وجود دارد كه سد معروف به كل غرون همان سد سباي مشهور باشد.
وي بابيان اينكه سد كل غرون در نوع خود در كشور و شايد جهان منحصر به فرد است اظهارداشت:باتوجه به‌اينكه ايرانيان در زمينه فن آوري آب در دنيا حرف اول را مي‌زده‌اند اين سد نيز تاييدي بر اين موضوع است.
بلادي گفت: ثبت اين سد در فهرست آثار ملي در دستور كار سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان بوشهر است كه تحقق اين امر باعث اختصاص اعتبار براي حفاظت و مرمت آن خواهد شد.

منبع :  خبرگزاري جمهوري اسلامي