تصرف بوشهر مقدمه تخليه هرات
    23 ژانويه سال 1857 )سوم بهمن( يک روز تاريک ديگر در تاريخ طولاني و پررويداد ميهن ما بود. در اين روز نيروهاي اعزامي انگلستان به رياست «اوت رام» پس از 23 روز حمله، بندر بوشهر را تصرف کردند تا دولت تهران مجبور به صرف نظر کردن از شهر هرات و غرب افغانستان امروز شود که از زمان تاسيس کشور ايران به دست کوروش بزرگ هميشه بخشي وفادار از ايران و کانون فرهنگ و ادب ما و براي مدتي نيز شاهزاده نشين ايران و مقر حکومت خراسان بود و شاه عباس که در هرات به دنيا آمده بود پيش از احراز سلطنت در اين شهر مي زيست. اين قسمت از ايران در عهد باستان «آريانا» خوانده مي شد. افغانستان نامي است که انگليسي ها بر ايران خاوري گذارده اند. 
    قرارداد مربوط به تخليه هرات و غرب افغانستان که در پاريس بسته شد، به دولت ايران اختيار داده است که در صورت احساس خطر و وجود تحريکات نظامي عليه خود در افغانستان غربي )نزديک مرزهاي دو کشور( بتواند نيرو به اين سرزمين بفرستد و اين نيرو تا قطع خطر و تحريکات در آنجا دست به عمليات بزند و باقي بماند. انگليسي ها بعداً )در قرن بيستم( تلاش هاي ديپلماتيک فراوان کردند تا به صورت هاي ديگر، بهانه براي بلااثرگذاردن اين قسمت از قرارداد هرات، و از جمله با امضاي پيمان سعدآباد و قرارداد دوجانبه عدم تعرض ميان ايران و افغانستان بتراشند، ولي موفقيت نداشتند.
 خلع يد از روس ها در شيلات
    دکتر محمد مصدق نخست وزير وقت 24 ژانويه 1953 )4 بهمن 1331( به ملت اطلاع داد که روس ها از پنج روز ديگر در شيلات ايران و منابع درياي مازندران سمتي ندارند و خلع يد از آنان تا آن روز تکميل خواهد شد. امتياز شيلات ايران در درياي مازندران 77 سال پيش از آن )سال 1876 ميلادي( به روس ها داده شده بود. ميرزا حسين خان سپهسالار در آن سال بهره برداري از منابع درياي مازندران را به يک روس به نام «استپان ليانازوف» داده بود. عين الدوله اين امتياز را در سال 1906 به ازاي درآمدي برابر 460 هزار فرانک طلا تمديد کرده بود. اوايل سال 1927 دولت رضاشاه درصدد لغو آن برآمده بود که وراث ليانازوف به دادگستري ايران دادخواست دادند و قضات وطن حکم به سود ليانازوف ها دادند، در اين اثنا، دولت شوروي که املاک و کمپاني هاي روسيه را ملي کرده بود عملاً جانشين کمپاني ليانازوف ها شد و پارلمان ايران اواخر همان سال )1927( شوروي را به عنوان جانشين ليانازوف ها و طرف قرارداد با ايران به رسميت شناخت که 25 سال بعد دولت مصدق شيلات را ملي و دست شوروي را از ماهيگيري در آب هاي ايران کوتاه کرد.
   
    www.rooznamak.com